Boyu 24 metreye kadar olan yatların ve diğer su araçlarının tesciline ilişkin Kanun ile Deniz Emniyeti Kanunu’nda değişiklik yapılmasına ilişkin kanun tasarısı

Tasarı numarası:

UD305

Belge türü:

Kanun tasarıları

Belge tipi:

D – diğer tasarılar

Tasarının amaçları ile tasarıda planlanan düzenlemelerin gerekçeleri ve gerekliliğine ilişkin bilgiler

Boyu 24 metreye kadar olan yatların ve diğer su araçlarının tesciline ilişkin Kanun ile Deniz Emniyeti Kanunu’nda değişiklik yapılmasına ilişkin kanun tasarısının temel amacı:

1. Polonya tabiiyeti kazanan su araçları üzerinde Polonya denizcilik idaresinin denetiminin etkinliğini artırmak;

2. Sicilde bulunan verilerin güncelliğini ve güvenilirliğini sağlamak da dâhil olmak üzere REJA24 sisteminin işleyişini iyileştirmektir.

Boyu 24 metreye kadar olan yatların ve diğer su araçlarının tesciline ilişkin 12 Nisan 2018 tarihli Kanun hükümleri uyarınca (2024 tarihli Resmî Gazete, pozisyon 1536), bundan böyle “REJA24” olarak anılacak olan, boyu 24 metreye kadar olan yatların ve diğer su araçlarının sicili oluşturulmuştur. Bu sicil; iç sularda ve denizlerde kullanılan, yelkenli ve motorlu spor ve gezi amaçlı araçların yanı sıra iç sularda balık avlamak amacıyla kullanılan araçları da kapsamaktadır. Tescil yükümlülüğü, Polonya mülkiyetinde bulunan, boyu 7,5 metreden veya motor gücü 15 kW’tan fazla olan yatlar ve diğer su araçları için geçerlidir. Polonya mülkiyetinde bulunmayan araçlar ile daha kısa gövde boyuna veya daha düşük motor gücüne sahip araçlar, sahibinin talebi üzerine tescil edilebilir.

Sicil açık niteliktedir ve aracın sahibinin menşe ülkesine ilişkin herhangi bir kısıtlama olmaksızın su araçlarının tesciline ve dolayısıyla Polonya tabiiyeti kazanmasına imkân tanımaktadır. Tescil belgesi süresiz olarak düzenlenmektedir. 6 Ağustos 2025 tarihi itibarıyla REJA24 sistemindeki araç sayısı 92.000’i aşmıştır. Bunların yaklaşık %40’ını (36.500), sahibinin merkezinin (tüzel kişi) veya ikametgâhının (gerçek kişi) Polonya Cumhuriyeti toprakları dışında bulunduğunu beyan ettiği araçlar oluşturmaktadır. Tescilli araçların %10’undan fazlası, yani yaklaşık 10.000 araç, merkezi veya ikametgâhı Avrupa Birliği dışında bulunan kişilere aittir. 2024 yılında sicile 20.000 araç eklenmiş, 2025 yılında ise şimdiden 11.000’den fazla araç eklenmiştir.

Uzmanlaşmış aracılar, dünya piyasasında Polonya bayrağı altında su aracı tescili hizmeti sunmakta ve hizmetleri karşılığında, tescil makamının tescil başvurusunu incelemek için aldığı ücretin onlarca katı tutarında ücret tahsil etmektedir. Buna karşılık, sundukları başvurular için herhangi bir sorumluluk üstlenmemekte, başvurulardaki bilgileri ve verilen verilerin doğruluğunu kontrol etmemektedirler. Her tescil kendileri için gelir anlamına geldiğinden, aracılar mümkün olduğunca fazla başvurunun işleme alınmasıyla ilgilenmektedir.

Tescil başvurusu; ilçe yöneticileri, şehir belediye başkanları, Polonya Yelken Federasyonu ve Polonya Motorlu Su Sporları ve Su Kayağı Federasyonu’ndan oluşan 382 tescil makamından herhangi birine yapılabilmektedir. Tescil makamlarının yetkinlikleri oldukça farklıdır. Bazıları çok sayıda başvuruyu inceleyerek mevzuatın uygulanması konusunda deneyim kazanırken, diğerleri bir yıl içinde yalnızca birkaç başvuru incelemektedir. Ayrıca, tescil makamlarının kullanabileceği usule ilişkin ve hukuki araçların sınırlı olduğu vurgulanmalıdır. Özetle, tescil makamları, aracılar tarafından yabancı kişiler adına sunulan deniz yatlarına ait belgeleri etkin biçimde doğrulama imkânına sahip değildir.

Tescil başvurusunda Polonya Cumhuriyeti sınırları içinde bir yazışma adresi belirtilmesine ilişkin mevcut gereklilik, tasarıyı hazırlayanın amacı doğrultusunda, Polonya idari makamlarının su aracının yabancı işleteniyle iletişim kurmasını sağlamalıdır. Ancak tescil sürecindeki aracının adresinin yazışma adresi olarak girilmesi yerleşik bir uygulama hâline gelmiştir.

Ayrıca, araç sahipleri veri değişikliklerini veya aracın işletmeden çekilmesini bildirme yükümlülüklerini çoğu zaman yerine getirmemektedir.

Özetle, sicilde Polonya deniz alanları dışında işletilen ve Polonya bayrağı çekme hakkı kazanmış on binlerce yat bulunmaktadır. Tescil makamları ve denizcilik idaresi makamları, Polonya tabiiyeti kazanmak isteyen araçları doğrulamak ve hâlihazırda tescil edilmiş araçlar üzerinde etkin denetim uygulamak için yeterince etkili araçlara sahip değildir. Sicildeki verilerin doğrulanması ve güncellenmesine yönelik mekanizmaların bulunmaması, işletene ulaşılmasını ve idari makamların denetim uygulamasını ayrıca zorlaştırmakta; dolayısıyla seyir emniyetine ilişkin mevzuat hükümlerinin yerine getirilmesinin sağlanamaması riskini doğurmaktadır.

Buna ek olarak, Polonya deniz alanları dışında Polonya bayrağı altında seyreden yatlarda uyuşturucu kaçakçılığı olayları yaşanmakta ve bu faaliyetin artmakta olduğu görülmektedir. Bu olaylar Polonya’nın imajını olumsuz etkilemektedir. Polonya, gemilerin kendi devlet tabiiyetini kazanma süreci üzerinde yeterli kontrol uygulamayan, sözde “ucuz bayrak” devleti olarak algılanabilmektedir.

Bu nedenle, Polonya bayrağı çekme hakkı kazanmak isteyen yatların tescil başvurularının doğrulanmasına ilişkin prosedürlerin etkinliğini ve hâlihazırda sicile kaydedilmiş araçlar üzerindeki denetimin etkinliğini artırmak, ayrıca sicildeki verilerin güncelliğini ve güvenilirliğini sağlamak amacıyla acilen harekete geçilmesi gerekmektedir.

Tasarıda planlanan çözümlerin özü ve önerilen uygulama araçları

Boyu 24 metreye kadar olan yatların ve diğer su araçlarının tesciline ilişkin Kanun ile Deniz Emniyeti Kanunu’nda değişiklik yapılmasına ilişkin kanun tasarısı, Polonya tabiiyeti kazanmak isteyen araçların tabi olacağı bir ön sörvey yükümlülüğünün getirilmesini öngörmektedir. Ön sörvey, yetkilendirilmiş bir tanınmış kuruluş tarafından gerçekleştirilecek ve maliyeti aracın sahibi tarafından karşılanacaktır. Ön sörveye ilişkin belgeler, tescil makamının aracın sicile kaydedilmesine ilişkin kararının dayanağını oluşturacaktır. Ön sörveylerin ve veri güncelleme yükümlülüğünün getirilmesi, Polonya bayrağına geçen araçların işletenlerinin/sahiplerinin, üzerlerine düşen yükümlülükler bakımından Polonya mevzuatının gereklilikleri hakkında güvenilir bilgi almasını sağlayacaktır. Aracın işleteni/sahibi ile gerçek bir iletişim kurulması mümkün olacak ve bu tür gerekliliklere tabi yatlar bakımından, emniyet kartı almak amacıyla emniyet denetiminden geçme yükümlülüğünün yerine getirilmesi sağlanabilecektir.

Tasarı, Polonya tabiiyetini doğrulayan bir belge edinmek amacıyla tescil belgesi düzenlenmesi için başvuracak araç sahipleri bakımından idari veya mali yüklerin artırılmasını öngörmemektedir. Bu sahip grubu için tescil prosedürü değişmeden kalacaktır.

Ayrıca kanun tasarısı, sicilde kayıtlı tüm araçlar için sicilde bulunan verilerin geçerliliğinin düzenli olarak teyit edilmesi veya güncellenmesi yükümlülüğünü getirmektedir. Bu işlem en az iki yılda bir yapılacaktır. Bu yükümlülük hem sicile yapılacak yeni kayıtları hem de kanun hükümleri yürürlüğe girmeden önce tescil edilmiş araçları kapsayacaktır. Verilerin gerekli süre içinde teyit edilmemesi hâlinde, tescil makamı aracı resen sicilden silme yetkisine sahip olacaktır.

Kanun tasarısındaki başlıca değişiklikler şunları kapsamaktadır:

1. Sicile kayıt kararı sonucunda Polonya tabiiyeti kazanacak araçların belgelerinin ve durumlarının doğrulanmasını sağlayan araçların, ön sörvey yaptırma yükümlülüğü getirilerek oluşturulması; bunun Polonya filosunun kalitesine yansıması;

2. Boyu 7,5 metreyi aşmayan ve motor gücü 15 kW’ı aşmayan bir aracın veya başvurunun bir iç su aracına ilişkin olduğu durumlarda, tescil yoluyla Polonya tabiiyeti kazanılmasının engellenmesi suretiyle sistemdeki açıkların kapatılması;

3. Denizcilik işlerinden sorumlu bakanın, ön sörveyin ayrıntılı kapsamını ve gerçekleştirilme usulünü yönetmelikle belirlemesine yönelik yetki oluşturulması;

4. Sicildeki verilerin geçerliliğinin en az iki yılda bir teyit edilmesi veya güncellenmesi yükümlülüğünün getirilmesi suretiyle, sicildeki verilerin güncelliğini ve güvenilirliğini sağlayacak mekanizmaların oluşturulması;

5. Sahibinin gerekli emniyet belgesini bulundurma yükümlülüğünü yerine getirmediği veya sicildeki verilerin güncelliğini teyit etmediği bir aracın, tescil makamlarınca sicilden silinmesine imkân veren usul ve hukuki araçların oluşturulması;

6. Önerilen hükümler yürürlüğe girmeden önce Polonya tabiiyeti kazanmış yabancı araçlara ön sörveyden geçme yükümlülüğü getirilmesi suretiyle, bayrak devleti yükümlülüklerini yerine getirirken denizcilik idaresinin kullanabileceği araçların kapsamının tamamlanması.

Tasarıyı hazırlamaktan sorumlu kurum:

MI — Altyapı Bakanlığı

Tasarıyı hazırlamaktan sorumlu kişi:

Arkadiusz Marchewka — Devlet Sekreteri

Tasarıyı Bakanlar Kuruluna sunmaktan sorumlu kurum:

MI — Altyapı Bakanlığı

Tasarının Bakanlar Kurulu tarafından kabul edilmesi için planlanan tarih:

2026 yılının ikinci çeyreği. GERÇEKLEŞTİRİLDİ — Bakanlar Kurulu 28 Temmuz 2026 tarihinde kabul etti.

Gerçekleşme durumu:

Tamamlandı.